Soms vraag ik me echt af waarom er voor sommige vormen van lijden zoveel begrip bestaat… en voor andere zoveel minder.
Onlangs stuurde een goede kennis mij een bericht.
Haar beste vriendin was overleden na een zware strijd tegen kanker.
Ze vertelde me hoeveel bewondering ze had voor de man van haar vriendin.
Voor hoe hij al die maanden had moeten leven met angst.
Hoe hij had moeten aanzien hoe zijn vrouw langzaam achteruitging.
En ik begrijp die bewondering.
Ik denk dat iedere naaste begrijpt hoe zwaar het is om iemand van wie je houdt te zien lijden.
Maar tegelijk bracht het mij ook terug naar mijn eigen jaren als moeder van een verslaafde zoon.
Want daar werd heel anders naar gekeken.
Bij lichamelijke ziektes is er vaak veel medeleven voor de mensen errond.
Mantelzorgers worden gezien en gehoord.
Hun verdriet wordt erkend. Mensen begrijpen dat het verschrikkelijk moet zijn om iemand te zien afglijden.
Maar bij verslaving hoorde ik vaak andere dingen.
“Hij kiest daar zelf voor.”Hij moet zelf zijn shit opruimen.”Je kunt toch niks doen als hij zelf niet wil.”Ga verder met je eigen leven.”
Nog pijnlijker: er werd vaak niets gezegd of gevraagd!
En daarmee leek de kous af.
Alsof het verdriet van een ouder minder zwaar is wanneer de ziekte verslaving heet. Alsof je minder machteloos bent. Alsof je minder bang bent. Alsof je minder rouwt terwijl iemand nog leeft.
Onlangs zei mijn nicht tegen mij: “Maar Judith, waarom heb jij daar eigenlijk nooit zoveel over gepraat?”
En ik heb haar eerlijk geantwoord: Omdat de reacties zelden echt begripvol waren. Omdat er niet echt ruimte leek te bestaan voor mijn verhaal. Omdat er zelden gevraagd werd: “Wat heb jij nodig?”Kan ik iets doen?”Hoe gaat het écht met jou?”
Dus werd ik stiller. Ik trok me terug.
Ik droeg het alleen.
En ik begrijp ook wel dat mensen vaak niet weten wat ze moeten doen.
Dat ze denken: Had maar iets gevraagd. Maar hulp vragen is niet voor iedereen gemakkelijk.
Zeker niet wanneer je al jaren in overlevingsmodus leeft. Wanneer je van kinds af aan geleerd hebt alles alleen te dragen. Wanneer je zelf niet eens meer weet wat je nodig hebt.
Soms is het al genoeg als iemand uit zichzelf vraagt: Kan ik ergens in ondersteunen?” Ik weet misschien niet wat ik moet doen, maar je hoeft dit niet alleen te dragen.”
Dat heb ik enorm gemist.
Doorheen de jaren hield ik steeds meer dingen voor mezelf. Ook omdat ik bang was voor commentaar.
Omdat ik Roy wilde beschermen tegen onbegrip.
Omdat ik wist dat mensen die verslaving niet kennen soms goedbedoeld helpen, maar niet beseffen hoe complex het is.
En uiteindelijk gebeurde wat zo vaak gebeurt: ik sprak er gewoon niet meer over.
Niet omdat het minder pijn deed. Maar omdat het te pijnlijk werd om telkens opnieuw te voelen dat mensen het niet echt begrepen.
Eigenlijk is het best treurig dat ik pas nu, jaren na het overlijden van mijn zoon, openlijk hierover durf te spreken.
Nu pas. Nu hij er niet meer is.
Maar misschien heeft verdriet mij ook een bredere rug gegeven. Eentje die commentaren beter kan dragen. Eentje die meningen kan relativeren. Eentje die niet meer voortdurend bang hoeft te zijn voor het oordeel van anderen.
En ik blijf hierover spreken.
Omdat ik weet dat er nog zoveel ouders zijn die zwijgen. Zoveel naasten die zichzelf isoleren. Zoveel mensen die zich alleen voelen in een verhaal waar nog steeds veel schaamte en onbegrip rond hangt.
En zolang niemand spreekt, verandert er ook niets.
Voor hen… die zelf moeilijk of niet spreken durven…❤️
Judith van Broekhoven
