50 jaar gedogen in Nederland Nr 6
In Nederland zijn verschillende particuliere organisaties actief in de strijd tegen verslavende middelen. Op het gebied van tabaksbestrijding spelen organisaties als TabakNee en de Stichting Rookpreventie Jeugd een belangrijke rol. Longarts Wanda de Kanter is uitgegroeid tot een van de bekendste gezichten van de anti-rookbeweging.
Voor het alcoholbeleid was STAP jarenlang een invloedrijke organisatie, onder leiding van Wim van Dalen.
Cannabis — de meest gebruikte drug in Nederland en door de politiek grotendeels genormaliseerd — wordt vaak gecombineerd met tabak. Daarnaast heeft ook het gebruik van e-sigaretten en vapes zich de afgelopen jaren snel verspreid, vooral onder jongeren. Critici wijzen erop dat vapen nicotineverslaving in stand houdt of zelfs nieuwe gebruikers creëert die anders nooit zouden zijn gaan roken.
De gezondheidsrisico’s van tabaksroken zijn al lang bekend: tot zestien vormen van kanker, COPD en ongeveer 30% van alle hart- en vaatziekten worden ermee in verband gebracht. Roken leidt daarnaast tot vroegtijdig overlijden, langdurige ziekte en uitval op de arbeidsmarkt. De economische, sociale en zorgkosten hiervan zijn enorm. Over de langetermijneffecten van vapen bestaat nog discussie, maar gezondheidsorganisaties waarschuwen dat ook e-sigaretten schadelijke stoffen bevatten en een opstap kunnen vormen naar regulier roken.
Daartegenover staat de tabaks- en nicotine-industrie, die al tientallen jaren probeert de politiek en de publieke opinie te beïnvloeden om haar winsten te beschermen — en te vergroten. Volgens tegenstanders richten producenten van vapes en e-sigaretten zich met smaakjes, verpakkingen en marketing nadrukkelijk op jongeren.
Tegelijkertijd lossen regels alleen niet alles op. Handhaving krijgt vaak weinig prioriteit en Nederland kent een lange traditie van het gedogen van gedrag dat officieel beperkt of verboden is. Dat verklaart mede waarom het Nederlandse cannabisgedoogbeleid al bijna vijftig jaar bestaat.
Wereldwijd ontstaan ondertussen nieuwe voorstellen om roken verder terug te dringen. Een voorbeeld is het Britse plan voor een “rookvrije generatie”, waarbij mensen geboren na 2009 nooit legaal sigaretten zouden kunnen kopen. Voorstanders vinden dat dergelijke maatregelen uiteindelijk ook zouden moeten gelden voor vapes en marihuana.
.
